KASABAMIZIN TARİHÇESİ

BOZOK SANCAĞI ÇUBUK NAHİYESİ.

Türkistan ve Horasan’dan hareket ederek bütün varlıklarıyla Anadolu’ya

gelen Türk boyları, dönüsü olmayan bu yolda, kendisine yeni bir vatan bulmak için

Anadolu’nun bir çok yerini iskan etmeye baslamıslardır. Bu durum sadece Türk

tarihinin degil aynı zamanda dünya tarihinin de önemli olaylarından birisi olmustur.

Zira Anadolu’nun fethinden sonra Avrupa içlerine kadar uzanan Türk hakimiyeti

siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel olarak yapmıs oldugu etkileşim sayesinde,

batının ve dünya tarihinin seyrini degistirmistir.

Bozok, yirmi dört Oguz boyunun on ikisinin genel adı olup, zamanla

bugünkü Yozgat ili sınırları içinde onunla aynı adı tasıyan bir akarsuyun çevresinde

Oguzlar’ın Bozok boyuna mensup Türkmenlerce kurulan yerlesim yerinin adı

olmustur.  XVI. yüzyılda Osmanlı bürokrasisinde Halep, Suriye, Antep, Maras ve

Uzunyayla’dan gelip yerlesenlerin bulundugu genis bir bölgenin adı olan Bozok,

bugünkü Yozgat ilini, Kayseri’ye baglayan, Sarıoglan ve Felahiye merkezlerini ve

Sivas’a baglı Sarkısla ile Gemerek’i içine alan genis bir cografyada bir sancak

durumuna yükselmis ve bu genis bölgenin adı olmustur. Kızılırmak havzası içinde

1000-1500 metre yükseklige sahip yayla karakterli, kanak ve öz adı verilen bir çok

akarsuya sahip bu bölgenin tarihi çok eskilere, M.Ö. 3000’li yıllara, ilk Tunç

Çagının baslarına kadar uzanmaktadır. Bölgenin en eski adı ‘Phria veya Pterium’dır.

Milattan önceki yüzyıllarda bir çok Anadolu medeniyeti sınırları içerisine Bozok da

girmektedir. Bu medeniyetlerden en önemlisi tabi ki Hitit’lerdir. Alisar, Kushisar,

Kazankaya, Çengeltepe ve Mercimektepe gibi yerler eski Hitit yerlesim yerleri

olarak bilinmektedir. Hititlerin baskenti Bogazköy (Hattusas) ve Alacahöyük

(Arrina) gibi önemli Hitit sehirleri Yozgat’a yakın yerde kuruldugu için bölgedeki

Hitit hakimiyetinin önemi büyüktür. Kızılırmak yayı içinde kalan bu bölge

Hitit’lerden sonra Lidya’lılar ve Med’lerin hakimiyetine girmistir. M.Ö. 546’da

Anadolu yavaş yavaş Pers’lerin hakimiyetine geçmeye baslamış ve nihayet M.Ö.

585’de Med Krallıgı’nı yıkan Pers hükümdarı Kiros, Lidya’nın baskenti olan Sard’ı

alarak Orta Anadolu’yu ele geçirmistir. Lidya’lıların yıkılışı ile bazı Orta Anadolu

topragı Firig’lerin hakimiyetine girmiştir. Persler tüm Kapadokya bölgesini iki

satraplıga ayırarak idare etmislerdir. M.Ö. IV. yüzyılda ise Makedonya imparatoru

Büyük İskender Kran’lıları yenerek tüm Anadolu’ya ve dolayısıyla Bozok’a da hakim

olmustur. Makedonya kralı İskender’in ölümüyle (M.Ö.332) Anadolu toprakları

uzunca bir süre büyük istikrarsızlık ve kargasa dönemine girmistir.2 İskender

İmparatorlugu’ndan sonra Galatlar bölgeye hakim olarak burada ‘Tavium’ adında bir

sehir kurmuslardır.3 Galatlar’dan kalma bu eski ‘Tavium’ sehrine (Musabegli

Bucagına baglı Büyüknefes köyü) zamanla ‘Oziyana veya Soganda’ isimleri de

verilmistir. M.Ö. II. yüzyılda Romalılar tüm Anadolu’ya hakim olmus ve miladi XI.

yüzyıla kadar bölge Bizans hakimiyetinde kalmıstır. Bizans döneminde ‘Charsionen

Eyaleti’ içinde yer alan bölgede bugün Büyüknefes köyünde Tavium harabeleri ile

birlikte Küçüknefes köyünde Galatlara ve Sarıkaya çevresinde de Roma dönemine

ait çesitli harabeler bulunmamaktadır.

Bozok bölgesi, Selçuklu hakimiyetine II. Kılıçarslan döneminde (1174)

girmistir. Ancak 1243 yılındaki Kösedag yenilgisi ile Anadolu toprakları Mogolların

hakimiyetine geçmistir. Mogollar 1256’ya kadar Anadolu’nun bütün yayla ve

ovalarına yerlesmislerdir.1402 Ankara Savası’ndan sonra Timur tarafından bir kısmı

Türkistan’a götürülen bu Mogol kabilelerinden bosalan yerlere Dulkadirli Beyliğine

mensup Bozok Türkmenleri yerlestirilmistir. Bozok’a baglı oymaklar uzun süre Orta

Anadolu’da kendi boy ve asiret adlarıyla anıla gelmislerdir. Dolayısıyla Bozok

bölgesinin asıl etnik kökeninin XI. yüzyıldan itibaren güneyden gelip buraya

yerleşen çeşitli Türkmen konar-göçer kabile ve cemaatlerce oluşturulduğunu

söyleyebiliriz. XV-XVI. ve kısmen de XVII. yüzyıllarda Sancakta yer yer geçici ve

daimi yerlesim yerleri olusmuştur. Daimi yerleşim yerleri daha çok XVI. yüzyılın

ortalarından itibaren kurulmaya başlamıştır. 24 Oguz

boyundan 12’sinin genel adı olan Bozok’a baglı oymaklar uzun süre Orta

Anadolu’da kendi boy ve asiret adlarıyla anıla gelmislerdi. Bu teşekküller geldikleri

yerlerdeki konar-göçer aşiret hayatını devam ettirip zamanla bölgeye adlarını

vermislerdir. Sancağın adı da aynı süreçte ortaya çıkmıstır. Oguzların Bozok koluna mensup kabileleri tarafından meydana getirilen

Dulkadirli Beyliginin bu civarda hakim olmasından ve kendi soyundan gelenlerin birkısmını buraya iskan etmelerinden sonra XV. yüzyılda bölge tamamen Bozok adını

almıştır.

Rum Eyaleti ve Bozok Sancağı

H.963 / M.1556 Tarihli Mufassal Tahrir Defterine Göre, Bozok Sancağı’nın_

idarı Taksimatı ( miladi 1556 yılı Osmanlı İmparatorluğu Gelir Defederlerinden alınmıştır.)

Bozok Sancağı Kazaları ve Nahiyeleri

Kaza-i Bozok ( BOZOK KAZASI )

1-Baltı      Nahiyesi

2-Karayere  Nahiyesi

3-Kanak-ı Zir  Nahiyesi

4-Sorgun / Sorkun Nahiyesi

5-Delice özü  Nahiyesi

6-Süleymanlu

7-Kanak-ı Bala  Nahiyesi

8-Aliki  Nahiyesi

Kaza-i Akdag  ( AKDAĞ KAZASI )

1-Akdag Nahiyesi

2-Boğazlıyan Nahiyesi

3-Emlak Nahiyesi     (Irmak bucağı )

4-Gedük Nahiyesi    ( Şarkışla  )

5-Çubuk  Nahiyesi   ( Yeniçubuk )

Bozok Sancağı’nda İskâna Öncülük Eden Bazı Konar-göçer TÜRKMEN Kabile ve Cemaatleri :

Kızılkocalu, Selmanlu/Süleymanlu, Agcalu, Çiçeklü, Zakirlü, Mes’udlu, Agcakoyunlu, Sambayadı, Söklen, Hisarbeglü, Tatar, Karalu, Seyhlü, Danismendlü, Çepni ve

Çongar(Moğol)Timur Han tarafından Ankara Savaşından sonra Türkistan’a götürülmüşler.)

ÇUBUK NAHİYESİ YERLEŞİM BİRİMLERİ

sabeg nd. Yagluca – Neaceb  – Mahmudgarib nd .İgdelüce – Kurdini – İkizce –

Agcaagıl-ı diger – Karkın – Gelbulasın nd. Kasımbegkıslas  – Sarıagıl -

Hançubuk nd Devletgir – Orçan veya Orhan – Karacaviran nd. – Kayınkıslası -

Seydiahmetviranı – nd. Koşuagıl – Kızlarmeshedi   -  Darıviranı – Gökfatma

Karahızırkıslası nd  – Saraçlar – Karacviran  - Gököyük – Seyhbahri – Yenice nd.

Dokuzlar – Karagüllü – Çagısdan –  Kozkısla – Ortakısla – Çalıskıslası – Kavakluca

Kozagıl – Üveysfakih nd. – Bayrambeg  - Kılınçkıslası nd. – Emirgazilü – Behisni nd.

Çalabvirdi Tabib  - Sarıoglan – Kızılcakısla – Karacavirna – Kepirce – Yassıkısla –Kesikviranı – Odunluk – Hasan Kethüda – Kuloglu – Agcaagıl – Kürdlerviranı nd

Tayı veya Tabı – Seyrekagıl  – Tacakavagı – Donuzderesi  - Gemerek – Hamzalu

Gevhertas – Kızılcakısla  - Cemaat-i sirvansahinlü ve Kalgayahyalu

Cemaat-i ısfehani anTaife-igurbetan – Cemaat-i Gurbetan-i ısfehani ankavm-i Ahmed

Cemaat-i Samlutatar

YENİÇUBUK  ( ÇUBUK NAHİYESİ )

Çubuk  Nahiyesinin 1556 daki  Nufusu       6991 kişi.

1556 Yılında Bu dönemde Çubuk   Nahiyesi’nde  Kızılkocalu cemaatinin hakim oldugu belirtilmistir

Çubuk Nahiyesi: Bugünkü Kayseri İlinin Akkışla ilçesi kuzeyinden başlayıp, Kayseri Büyük Tuzhisar dan kızılırmağa oradan da ırmağın güney kesimini takiple karagöle kadar uzanan hattıda içine alan geniş bir coğrafyadır. Bozok Çubuk  ( YENİÇUBUK )  Nahiyesine bağlı Köylerden Gemerek ve Sarıoğlan bugün ilçe merkezleridir..
Agcalu, Çiçeklü,Satirbeglü, Ahsengazilü, Akbeglü, ibrahimhacılu, Karacaalilü, Kuşcu, Hasırlu,Horuklu ve Memselü cemaat ve kabilelerince iskan edilmistir. 54 köyü olup, 4 decemaat köyü bulunan Çubuk Nahiyesi bu günkü ilçemiz olan Gemerek ve Kayseri İlçesi Sarıoğlan’ında bulunduğu alanı içine alan bir yerleşim birimi olarak varlığını yüzlerce yıl korumuştur. Çubuk Nahiyesi Konargöçer aşiretlerin Osmanlı tarafından mecburi iskâna tabi tutulmalarına kadar nahiye olarak  Türkmen topluluklarına yurtluk hizmet vermiştir. Mecburi İskânlar sonucu boşalan o günkü –ÇUBUK -Nahiyesinin yerine bu günkü YENİÇUBUK  Beldesi Mübadele sonucu Romanya, Bulgaristan ve diğer Balkan Ülkelerinden gelen- Evladı Fatihanlara -Devletimiz tarafından 452 hane iskan konutu yapılıp   bu  ailelere iskan amaçlı kullanmaları için verilmiştir. Mubadeleler dışında daha sonrada serbest olarak gelenlerle bu sayı çoğalmıştır.Bundan önce Konargöçer halkın kulanmış olduğu ve kendi  Boy ve Aşiret isimleri ile anılan Yurtluklar, bu gün tarım arazilerinin tapu kayıtlarında mevkii adı olarak aynı isimleri taşımaktadırlar.Yeniçubuk beldesi daha sonra çevre köylerden ve doğudan gelen insanlarla nüfusunu 12.000 civarına çıkarmışsıda işsizlik nedeni ile bugün bu rakam 8.000 kişi civarındadır.

Yorum Yap